Շների և կատուների ատամների խնդիրները կապված չեն «գեղեցիկ ժպիտի» հետ։ Դրանք մշտական ցավի, բերանի տհաճ հոտի, ախորժակի նվազման և բորբոքման մասին են, որը կարող է շարունակվել ամիսներով։
Մեր կլինիկական փորձի համաձայն՝ 3 տարեկանից բարձր շների և կատուների մոտ մոտ 65–70%-ը դիմում է ընդունելության արդեն արտահայտված ատամնաքարով։ Դրանցից յուրաքանչյուր երկրորդի մոտ առկա են լնդաբորբի նշաններ, նույնիսկ եթե այցի պատճառը սովորական է, օրինակ՝ պատվաստում։
Ի՞նչ է ատամնաքարը և ինչու է այն առաջանում
Ամեն ինչ սկսվում է փափուկ ատամնափառից։ Այն ձևավորվում է սննդի մնացորդներից, բակտերիաներից և թքից՝ ուտելուց ընդամենը մի քանի ժամ անց։ Եթե փառը չի հեռացվում, այն աստիճանաբար միներալիզացվում է և վերածվում ատամնաքարի։ Սովորաբար առաջինը վնասվում են ժանիքներն ու աղորիքները։
Ռիսկի հիմնական գործոնները շատ սովորական են և առօրյա․
փափուկ սնունդ՝ առանց բավարար ծամելու ծանրաբեռնվածության
տնային ատամնահիգիենայի բացակայություն
3–4 տարեկանից բարձր տարիքը
քրոնիկ հիվանդություններ
Նշաններ, որոնք չի կարելի անտեսել
Բերանի կայուն տհաճ հոտը սովորաբար նշանակում է, որ բերանի խոռոչում առկա է բորբոքում և ակտիվորեն կուտակվում են ատամնափառ ու ատամնաքար։
Հաճախ կարելի է նկատել նաև․
ատամների վրա դեղին-շագանակագույն նստվածք
լնդերի կարմրություն և այտուց
արյունահոսություն ուտելու կամ զննման ժամանակ
կենդանին ուտում է դանդաղ կամ ծամում է մի կողմով
չոր կերի մերժում
Դեպք մեր վերջին պրակտիկայից
Մեր կլինիկա է բերվել ութ տարեկան էգ պուդել Լոլան։ Նրա ատամները երբեք չեն զննվել անասնաբույժի կողմից։ Տերերը դա բացատրում էին պարզ կերպով․ «երբեմն հոտ է գալիս», «տարիքն է», «նա ուտում է»։
Վերջին վեց ամսվա ընթացքում իրավիճակը նկատելիորեն փոխվել էր։ Լոլան նիհարել էր, սկսել էր քմահաճ ուտել, հաճախ հեռանում էր կերից, քիչ էր խաղում և ընդհանուր առմամբ թվում էր հոգնած։
Զննման ժամանակ պատճառը շատ արագ պարզ դարձավ․ արտահայտված ատամնաքար և բորբոքված լնդեր։ Երբ բերանի խոռոչում մշտապես ցավ կա, կենդանին սկսում է ուտել զգուշորեն, ընտրում է ավելի փափուկ սնունդ, ծամում է մի կողմով կամ պարզապես դիմանում է և քիչ ուտում։ Սա ազդում է քաշին, տրամադրությանը և ընդհանուր ակտիվությանը՝ ստեղծելով այն զգացումը, որ կենդանին հանկարծ «ծերացել է»։
Ատամների մաքրման նախօրեին մենք իրականացրել ենք ամբողջական նախապատրաստում․ արյան հետազոտություններ, ուլտրաձայնային զննում և սեդացիայի անվտանգության գնահատում։ Դրանից հետո կատարվել է ուլտրաձայնային մաքրում և մշակվել են այն հատվածները, որտեղ ատամնաքարը տարածվել էր լնդերի տակ։
Որոշ ժամանակ անց տերերը հայտնեցին, որ Լոլան վերադարձել է իր սովորական ռիթմին․ նա կրկին նորմալ է ուտում, քաշ է հավաքում, ավելի ակտիվ է զբոսանքների ժամանակ և կրկին հետաքրքրված է խաղերով։ Շատ նման դեպքերում «տարիքը» պարզվում է, որ բուժելի ատամնաբուժական խնդիր է։
Ինչու է ատամնաքարը վտանգավոր
Ատամնաքարը և բորբոքված լնդերը բակտերիաների մշտական աղբյուր են։ Քրոնիկ գործընթացի դեպքում բակտերիաները կարող են ներթափանցել արյան մեջ։ Տարեց կենդանիների մոտ սա հաճախ համընկնում է երիկամների և լյարդի ցուցանիշների վատթարացման հետ, իսկ սրտային հիվանդությունների դեպքում ավելացնում է օրգանիզմի ընդհանուր ծանրաբեռնվածությունը։
Տարեց կենդանիների մոտ արտահայտված ատամնաբուժական խնդիրները հաճախ ուղեկցվում են ընդհանուր ինքնազգացողության անկմամբ․ նվազ ակտիվություն, քմահաճ ախորժակ, գրգռվածություն՝ գլխի կամ դնչի հպման ժամանակ։
Եվս մեկ դեպք՝ Ռիչի, 9 տարեկան
Ռիչին երբեք անասնաբույժի մոտ չէր եղել մինչև ինը տարեկանը։ Մի պահ օրգանիզմը պարզապես այլևս չկարողացավ փոխհատուցել խնդիրը։ Նա բերվեց մեր կլինիկա ծանր վիճակում․ աչքերից և քթից թարախային արտազատում, բերանից ուժեղ տհաճ հոտ և մշտական ցավ։ Ցավը առաջացրել էր գրգռվածություն և ագրեսիա, ինչը նման իրավիճակներում հազվադեպ չէ։
Մենք ընդունեցինք Ռիչիին ուլտրաձայնային ատամների մաքրման համար։ Միջամտության ընթացքում պարզ դարձավ, որ խնդիրը միայն ատամնաքարը չէ։ Հայտնաբերվեցին հետևանքներ, որոնք հնարավոր էր կանխել ավելի վաղ խնամքով․ ձևավորվել էր օրոնազալ ֆիստուլա՝ հաղորդակցություն բերանի խոռոչի և քթի անցուղիների միջև։ Բացի այդ, մի քանի ատամներ այնքան էին քայքայվել, որ հնարավոր չէր պահպանել, և ստիպված եղանք հեռացնել ութ ատամ։
Օրոնազալ ֆիստուլան լուրջ պաթոլոգիա է։ Այն հանգեցնում է քրոնիկ բորբոքման, բարդությունների բարձր ռիսկի և օրգանիզմի երկարատև ծանրաբեռնվածության։ Սա այն դեպքը չէ, երբ մաքրումը լուծում է բոլոր խնդիրները։ Սա օրինակ է, թե ինչպես տարիներով անտեսված ատամնառողջությունը զգալիորեն բարդացնում է բուժումը։
Բուժումից հետո Ռիչիի վիճակը նկատելիորեն բարելավվեց․ ցավը նվազեց, լարվածությունը թուլացավ, ագրեսիան նվազեց, ընդհանուր ինքնազգացողությունը լավացավ։ Սակայն ախտորոշման պատճառով այժմ նրան անհրաժեշտ է կյանքի ընթացքում մշտական վերահսկում՝ փափուկ սնունդ, խիստ դիետա և պարբերական վերահսկող զննումներ՝ վիճակը կայուն պահելու համար։
Մենք նման պատմությունները ներկայացնում ենք ոչ թե դրամատիզմի համար, այլ որպեսզի հստակ ցույց տանք տարբերությունը կանխարգելման և տարիների ընթացքում կուտակված հետևանքների բուժման միջև։
Ինչ կարելի է անել տանը
Տնային կանխարգելումը արդյունավետ է, երբ այն դառնում է սովորություն։
Գործնական տարբերակներ են․
ատամների մաքրում անասնաբուժական ատամնափաստայով՝ շաբաթական 2–3 անգամ
հատուկ ծամելու համար նախատեսված լակոմություններ և խաղալիքներ
որակյալ չոր կեր, եթե հակացուցումներ չկան
բերանի խոռոչի կանոնավոր զննում տանը
Ատամների սրբիչներն ու գելերը կարող են որոշ չափով դանդաղեցնել փառի առաջացումը։ Սակայն եթե ատամնաքարը արդեն խիտ և մուգ է, տանը այն հեռացնել հնարավոր չէ։
Երբ է անհրաժեշտ մասնագիտական մաքրում
Եթե ատամնաքարը տեսանելի է անզեն աչքով, տնային խնամքը այլևս արդյունավետ չի լինի։
Ուլտրաձայնային մաքրումը ցուցված է, եթե․
առկա է խիտ ատամնաքար
լնդերը բորբոքված են կամ արյունահոսում են
կա կայուն տհաճ հոտ բերանից
կենդանին ցավ է ցուցաբերում ծամելու ժամանակ
Մաքրումը կատարվում է սեդացիայի պայմաններում։ Սա հնարավորություն է տալիս որակյալ մաքրել բոլոր ատամների մակերեսները, ներառյալ լնդերի տակ գտնվող հատվածները, և ապահովում է կենդանու անվտանգությունն ու հարմարավետությունը միջամտության ընթացքում։
Մեր կլինիկական դիտարկումների համաձայն՝ լնդերի կարմրության և արյունահոսության նկատելի նվազում սովորաբար նկատվում է մաքրումից 1–2 շաբաթ անց։ Շատ տերեր նաև նշում են, որ կենդանին սկսում է ավելի վստահ ուտել և ավելի հանգիստ է արձագանքում բերանի զննմանը։
Որքա՞ն հաճախ է պետք ստուգել ատամները
Լավագույն տարբերակը բերանի խոռոչի զննումն է յուրաքանչյուր պլանային այցի ժամանակ, սակայն ոչ պակաս, քան տարին մեկ անգամ։
Փոքր ցեղերի շների և հինգ տարեկանից բարձր կատուների համար խորհուրդ է տրվում ավելի հաճախակի զննում, քանի որ նրանց մոտ ատամնաբուժական խնդիրները զարգանում են ավելի արագ։
Ինչ է կարևոր հիշել
Եթե բերանի տհաճ հոտը պահպանվում է շաբաթներով, առկա է փառ կամ լնդերի արյունահոսություն, անհրաժեշտ է զննում։ Ժամանակի ընթացքում ատամնաքարը խտանում է, իսկ բորբոքումը խորանում է՝ մեծացնելով ատամների կորստի և քրոնիկ ցավի ռիսկը։
Եթե կասկածներ ունեք, ավելի լավ է ցույց տալ կենդանուն անասնաբույժին։ Բերանի զննումը տևում է ընդամենը մի քանի րոպե և կարող է պահպանել կյանքի որակը տարիներով։
Ընդունման ժամանակ մենք գնահատում ենք փառի մակարդակը, լնդերի վիճակը և առաջարկում հստակ պլան․ որտեղ բավարար է տնային խնամքն ու վերահսկումը, իսկ որտեղ արդեն անհրաժեշտ է մասնագիտական մաքրում և լնդերի բուժում։ Միջամտությունների ծավալը, ռիսկերը և արժեքը քննարկվում են նախօրոք։
Ատամնաբուժական խնդրի լուծումից հետո կենդանու վարքը հաճախ փոխվում է։ Նա դադարում է «պաշտպանել» բերանը, դառնում է ավելի ակտիվ և ավելի լավ է ուտում։ Սա հատկապես նկատելի է այն կենդանիների մոտ, որոնք երկար ժամանակ ապրել են լնդերի քրոնիկ բորբոքմամբ։
Եթե ցանկանում եք հստակ պատկերացում ունենալ Ձեր կենդանու ատամների վիճակի մասին և չգուշակել լուսանկարներով կամ հոտով, գրանցվեք բերանի խոռոչի զննման «Շունն ու Կատուն» անասնաբուժական կլինիկայում։ Մենք կզննենք ատամներն ու լնդերը, կգնահատենք ատամնափառի մակարդակը և անհրաժեշտության դեպքում կկատարենք նախանեսթեզիոլոգիական հետազոտություն (արյան քննություններ, ըստ ցուցումների՝ ուլտրաձայնային զննում)։ Դուք կստանաք հստակ պլան՝ ժամկետներով, ռիսկերով և արժեքներով՝ նախօրոք բացատրված։