Երբ տիրոջն առաջարկում են ստերջացնել կենդանուն, օգուտի մասին հարցին միանում է անհանգստությունը. ինչպե՞ս նա կտանի անզգայացումը, կփոխվի՞ բնավորությունը, չի՞ սկսի գիրանալ։ Այս հարցերը հաճախ ենք լսում ընդունելության ժամանակ և պատասխանում ենք անկեղծ։ Վիրահատությունն ունի առավելություններ, սահմանափակումներ ու ռիսկեր, իսկ ճիշտ ժամանակը կախված է հենց տվյալ կենդանուց։
Նախ պարզենք տերմինները
Ստերջացումը կենդանու վերարտադրությունը կանխող մեթոդների ընդհանուր անվանումն է։ Առօրյա խոսքում էգի վիրահատությունը սովորաբար անվանում են ստերջացում, արուինը՝ ամորձատում։ Անասնաբուժության մեջ սեռագեղձերի հեռացում կատարվում է երկու սեռերի մոտ. արուների դեպքում հեռացվում են ամորձիները, էգերի դեպքում՝ ձվարանները, երբեմն նաև արգանդը։ Սեռագեղձերը պահպանող ավելի հազվադեպ մեթոդները նույնպես կանխում են հղիությունը, սակայն այլ կերպ են ազդում հորմոնների, առողջության ու վարքի վրա։
«Շունն ու Կատուն» կլինիկայում մենք վիրահատում ենք և՛ արու, և՛ էգ կենդանիներին՝ հեռացնելով սեռագեղձերը։ Մինչև վիրահատությունը բացատրում ենք, թե ինչ միջամտություն ենք առաջարկում, ինչու ենք ընտրել այդ տարբերակը և ինչպես է անցնելու վերականգնումը։
Միֆ 1. «Ստերջացումը կփոխի բնավորությունը և կենդանուն կզրկի ուրախությունից»
Մարդկանց հանդեպ կապվածությունը, հետաքրքրասիրությունն ու սովորությունները վիրահատությունից հետո չեն անհետանում։ Կարող են թուլանալ սեռական հորմոնների հետ անմիջականորեն կապված դրսևորումները՝ էգերի սեռական ցիկլը, զուգընկեր փնտրելը, որոշ փախուստներ և մեզով նշումներ անելը։ Վախը, ձանձրույթը, տագնապը կամ սովորած ագրեսիան առանձին գնահատում են պահանջում և ինքնաբերաբար չեն անցնում։ Կենդանու բարեկեցության համար շարունակում են կարևոր մնալ ծանոթ առօրյան, շարժումը, խաղը, անվտանգությունն ու ձեր ուշադրությունը։
Միֆ 2. «Էգը պետք է գոնե մեկ անգամ ձագեր ունենա»
Առաջին սեռական ցիկլը կամ առաջին ծնունդը հայտնի բժշկական օգուտ չեն տալիս և չեն պաշտպանում պիոմետրայից կամ կաթնագեղձերի ուռուցքներից։ Կատուների դեպքում մասնագիտական միությունները աջակցում են վիրահատությունը մինչև հինգ ամսականը։ Շների համար միասնական տարիք չկա. բժիշկը հաշվի է առնում ցեղատեսակը, սպասվող չափը, սեռը, առողջությունը, կենսապայմանները և անհատական ռիսկերը։ Ժամկետը լավ է քննարկել նախապես, նույնիսկ եթե վիրահատությունը նախատեսվի ավելի ուշ։
Միֆ 3. «Վիրահատությունից հետո կենդանին անպայման կգիրանա»
Սեռագեղձերի հեռացումից հետո էներգիայի պահանջը հաճախ նվազում է, ուստի քաշ հավաքելու ռիսկն իսկապես մեծանում է։ Քաշի ավելացումը կարելի է կանխել. խորհուրդ ենք տալիս հետևել քաշին ու մարմնի վիճակին, չափել օրվա ամբողջ կերաբաժինը՝ ներառյալ հյուրասիրությունները, և պահպանել համապատասխան ակտիվությունը։ Աճող շան ձագի կամ կատվիկի կերը չի կարելի ինքնուրույն կտրուկ պակասեցնել. սնունդը կարգավորում են ըստ տարիքի, չափի ու աճի տեմպի։
Միֆ 4. «Ստերջացումը չափազանց վտանգավոր է»
Ցանկացած անզգայացում և վիրահատություն ռիսկ ունի, այդ թվում՝ ծանր բարդությունների հավանականություն։ Հետազոտված կենդանու պլանային ստերջացման դեպքում այդ ռիսկը սովորաբար ցածր է, սակայն այն զրոյացնել հնարավոր չէ։ Կարևոր է նախապես գնահատել պացիենտի վիճակը, ընտրել դեղերն ու ցավազրկումը, վերահսկել նրան միջամտության ընթացքում և հետևել արթնանալուն։
Ինչպես ենք կլինիկայում պատրաստում կենդանուն
Ծրագիրը սկսվում է վիրահատարանից առաջ։ Մինչև միջամտությունը մեզ համար կարևոր է հասկանալ, թե կենդանին հիմա ինչպես է իրեն զգում և ինչը կարող է ազդել անզգայացման կամ վերականգնման վրա։
- Հավաքում ենք առողջության պատմությունը՝ քրոնիկ հիվանդությունները, վերջին ախտանշանները, ալերգիաները, նախկին վիրահատությունները, անզգայացման արձագանքները, դեղերն ու հավելումները։
- Զննում ենք կենդանուն և նշանակում միայն այն հետազոտությունները, որոնք պետք են հենց այդ պացիենտին։
- Կազմում ենք անզգայացման ու ցավազրկման անհատական ծրագիր՝ հաշվի առնելով քաշը, տարիքը, վիճակն ու միջամտության ծավալը։
- Հետևում ենք շնչառությանը, արյան թթվածնային հագեցվածությանը, զարկին, ճնշմանն ու ջերմաստիճանին և շարունակում ենք հսկողությունը արթնանալու ընթացքում։
- Դուրսգրումից առաջ տալիս ենք ցուցումներ կարի պաշտպանության, դեղերի, սննդի, ակտիվության և այն նշանների մասին, որոնց դեպքում պետք է անմիջապես կապվել բժշկի հետ։
Պատրաստման և անզգայացման ռիսկերի մասին ավելի մանրամասն գրել ենք «Կենդանու վիրահատություն. ինչպես գնահատել ռիսկերը և պատրաստվել» նյութում։
Միֆ 5. «Սա դաժան վերաբերմունք է»
Պատասխանատու վիրահատությունը ներառում է անզգայացում, ցավազրկում և հետվիրահատական խնամք։ Առաջին օրերին կենդանուն պետք են հանգիստ, կարի պաշտպանություն և ուշադիր հսկողություն։ Ստերջացումը կանխում է անցանկալի ձագերի ծնունդը, իսկ սեռագեղձերի հեռացումը պաշտպանում է պիոմետրայից ու ամորձիների ուռուցքներից և նվազեցնում որոշ այլ հիվանդությունների ռիսկը։ Որոշումը պետք է հիմնվի կենդանու առողջության ու կենսակերպի վրա, ոչ թե մեղքի զգացման կամ շրջապատի ճնշման։
Մեր փորձը. 1850 վիրահատություն Ղազախստանում
2025 թվականի հունիսի 17-ից հուլիսի 11-ը «Շունն ու Կատուն» կլինիկայի թիմը մասնակցեց Ղազախստանի վեց քաղաքներում անցկացվող միջազգային բարեգործական ակցիային։ 25 օրում անասնաբույժները ստերջացրին 1850 ընտանի և անտուն շուն ու կատու։ Բժիշկ Աննա Պինկուսը հարյուրավոր վիրահատություններ կատարեց, իսկ կլինիկայի տնօրեն Վասիլի Մալյուկովն աշխատեց որպես համակարգող ու կամավոր։
Վեց քաղաքներում աշխատանքը պահանջում էր համաձայնեցված թիմ, միասնական անասնաբուժական չափանիշներ, ցավազրկում և հետվիրահատական խնամք։ Տեղացի մասնագետները գործնական փորձ էին ստանում, որպեսզի միջազգային թիմի մեկնելուց հետո շարունակեն ծրագիրը։ Ուղևորության ամբողջ պատմությունն ու թիմի լուսանկարները հրապարակել ենք առանձին։
Ինչ քննարկել բժշկի հետ
- Կենդանու տարիքը, սեռը, ցեղատեսակը և սպասվող չափը հասուն տարիքում։
- Ներկա առողջական վիճակը, քրոնիկ հիվանդությունները, դեղերը և անզգայացման նախկին փորձը։
- Կենսապայմանները, փախուստի կամ պատահական զուգավորման հավանականությունը և շփումը այլ կենդանիների հետ։
- Արդյոք նախատեսվում է բազմացում, և կան արդյոք բժշկական պատճառներ սեռական հորմոնները պահպանելու համար։
- Ինչպես է փոխվելու կերակրումը, որքան է տևելու վերականգնումը, և ով է տանը հետևելու կենդանուն։
Եթե մտածում եք վիրահատության մասին, խորհրդատվության բերեք նախկին քաղվածքները, հետազոտությունների արդյունքներն ու դեղերի ցանկը։ «Շունն ու Կատուն» կլինիկայում գրանցվելու համար զանգահարեք +374 55 895 495 կամ գրեք Telegram-ով։ Մենք գտնվում ենք Վանաձորում՝ Թումանյան փողոց 7 հասցեում, և ընդունում ենք երեքշաբթիից շաբաթ՝ 11:00-ից 19:00։
Մեկնաբանություններ
Դեռ մեկնաբանություններ չկան։